Op de laatste avond van de Tweede Kamerverkiezingen 2021 was de onvrede duidelijk te merken. Wéér dezelfde regeringspartijen die de grootste verkiezingswinst hebben behaald, ondanks talloze affaires, waaronder de Huurtoeslagenaffaire, Kinderopvangtoeslagaffaire, afstraffing-van-gemaakte-overuren-in-de-zorg-affaire en dreigende Ondernemerstoeslagaffaire, fraude door partijleden en de onvrede over de onevenredigheid van de Wachtgeldregeling voor voormalig Kamerleden ten opzichte van WW-gerechtigden.
Het verbaast mij volstrekt niet dat de geschiedenis zich herhaalt. Oproepen als #StemZeWeg en "De toekomst van Nederland gaat echt veranderen als u op deze partij stemt" zijn ijdele pogingen. De praktijk is altijd "Stem ze terug". Niet zonder reden. Het is niet dat de tevredenheid over het regeringsbeleid groot was, het is ook niet dat de lijsttrekkers die de winst hebben binnengesleept zo charismatisch worden gevonden. Het voordeel van de zittende coalitie is dat deze stabiel lijkt ten opzichte van de partijen die geen vaste identiteit, geen stevige achterban en geen stabiel partijprogramma hebben, maar vooral geen stabiele koers binnen de eigen gelederen varen. Opportunisme brengt maar kortstondig voordeel. De opportunisten die nu zetels hebben binnengesleept, zullen binnen afzienbare tijd weer op onvrede onder de achterban stuiten.
Het nieuwste cliché luidt dat de slachtoffers van de Toeslagenaffaire een trap na hebben gekregen. Waarom zijn niet meer stemmen naar Pieter Omtzigt en Renske Leijten gegaan? Een stem op Pieter Omtzigt is een stem op het CDA, de partij die door de kiezer verantwoordelijk wordt gehouden voor het afleveren van ministers die lethargisch coronabeleid hebben gevoerd. Een stem op Omtzigt is óók een stem op Wopke Hoekstra, die het in de weken voor de verkiezingen als een heuglijk feit presenteerde dat de WW drastisch zou worden verkort naar één jaar. De werknemers die toch al niet arbeidsrechtelijk werden beschermd en door de crisis hun baan zijn kwijtgeraakt, moeten zo snel mogelijk worden doorgeschoven naar een bijstandsuitkering. Omdat de vader van Hoekstra bij wijze van hobby "Nog één dag per week als huisarts werkt, is het voor mensen goed als ze zo snel mogelijk aan het werk gaan". Een ordinaire bezuinigingsmaatregel wordt dus verpakt als "stimulans om werk te vinden", waarbij de werknemer die door de crisis op straat komt te staan, wordt gezien als profiteur die graag in de WW vertoeft.
Waarom de kleine (oppositie)partijen niet meer stemmen hebben weten binnen te sprokkelen? De reden is m.i. níet dat de kiezer slachtoffers van Belastingaffaires graag een trap na geeft. De lijsttrekker van de SP toont zich al minstens 8 jaar niet bereid om de kritiek op het lijsttrekkerschap en de koers van de partij ter harte te nemen. De "Yessias" van GL wil er niets van weten dat hij de band met zijn achterban kwijtraakt en de lijsttrekker van 50Plus heeft tot overmaat van ramp in de dagen voor de verkiezingen nog openlijk ruzie gezocht met een kandidaat die beweert wél trouw te blijven aan de partijprincipes. Het is niet dat deze partijen onzichtbaar zijn en het zijn ook geen nieuwkomers die als excuus kunnen aanvoeren dat ze "nog maar net zijn begonnen". De lijsttrekkers die zich niets van kritiek van de achterban hebben aangetrokken, hebben het volledig aan zichzelf te danken dat de kiezer ze links liet liggen. Gekibbel tussen partijleden, vereeuwigd op internet, is voor de kiezer al helemaal niet overtuigend.
Alles blijft dus zoals het was, zo gaat het altijd. Dat heeft ook voordelen: de publieksfavorieten in de oppositie blijven in hun rol van opponent, de coalitie kan wederom verantwoordelijk worden gehouden voor de voortzetting van het lethargische coronabeleid, de Calimero's krijgen niet de taak om bestuurstaken op zich te nemen, maar mogen in de rol van gebeten hond blijven hangen. Politici die werkelijk voor de winst gingen en door hun eigen koppigheid met zetelverlies werden beloond, mogen de hand in eigen boezem steken.
,
